Nie wiem czy zadawałeś sobie kiedyś to intrygujące pytanie, co sprawia że jedne osoby ucząc się szybkiego czytania, nawet po latach nauki osiągają mierne rezultaty. Z drugiej strony są takie osoby, które już po kilku tygodniach zaskakują oszałamiającymi wynikami...

Podczas gdy przeciętna prędkość czytania w krajach europejskich wynosi zaledwie180-220 słów na minutę (u osób dorosłych), to ostatni rekord wyniósł 46 482 słowa na minutę! Co więcej, u szybkich czytelników procent zrozumienia jest jeszcze wyższy niż u przeciętnej osoby!

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak ma się do siebie prędkość czytania a zrozumienie tekstu? Jak często słyszałeś zalecenie, aby „czytać wolno żeby lepiej rozumieć”?

Jak wynika z wielu badań, taki pogląd jest całkowicie fikcyjny. To mit, który nie jest oparty na żadnych faktach. Jedynie na przekonaniach i braku kompetencji osób, które go rozpowszechniają. To przykre, ale większość nauczycieli czyta z przeciętną prędkością i takie też umiejętności przekazują swoim uczniom.

Badania specjalistów z NASA oraz z kilku amerykańskich uniwersytetów (m.in. Princeton University) wykazały, że dopiero przy prędkości 400-500 s.n.m. (słów na minutę), mózg zaczyna efektywnie przyswajać informacje! Dopiero takie prędkości sprawiają, że mózg przestaje się nudzić i koncentruje się na procesie czytania!

To tak jak z jazdą na motorze lub samochodem. Jadąc 20 na godzinę, po chwili zaczniesz się nudzić i zaczniesz koncentrować się na czymś innym, niż samo prowadzenie pojazdu. Natomiast jadąc 200 na godzinę, koncentrujesz się na jeździe bo jest to znacznie bardziej ekscytujące doświadczenie, ciekawsze i wymagające większej uwagi.

Co zatem sprawia, że niektórzy osiągają tak szokujące rezultaty, stając się mistrzami czytania, a inni pozostają przeciętnymi czytelnikami?

Jednym z ważniejszych sekretów, jest wyeliminowanie podstawowego błędu czytelniczego – wokalizacji.

Wokalizacja, zwana też fonetyzacją, to powtarzanie czytanych w tekście słow. Nawyk ten kształtuje się na samym początku nauki czytania, gdy dzieci uczone są wymawiania czytanych wyrazów na głos. Duża grupa dzieci nie umie w późniejszym czasie przestawić się od czytania sylab do czytania całych wyrazów. Większość ludzi, do końca życia używa kanału słuchowego w trakcie czytania.

Rodzaje wokalizacji

Wyróżniamy dwa rodzaje wokalizacji. Pierwsza z nich, to wokalizacja wewnętrzna (subwokalizacja), czyli powtarzanie czytanego tekstu w myślach (dialogiem wewnętrznym). Drugi rodzaj, to wokalizacja zewnętrzna, która polega na szeptaniu, a nawet głośnym wymawianiu tekstu.

Subwokalizacja występuje niemal u każdej osoby, która nie przechodziła kursu szybkiego czytania. Wokalizacja zewnętrzna występuje rzadziej.

Jakie korzyści osiągniesz, pozbywając się wokalizacji?

Wokalizacja ogranicza możliwość zwiększenia prędkości czytania powyżej tempa, z którym wypowiadamy słowa. Pomimo że „mówienie w myślach” jest pięciokrotnie szybsze niż wypowiadanie ich na głos, nadal jest to niskie tempo. Na głos mówimy bowiem z prędkością ok. 150-200 s.n.m., natomiast w myślach szybkość dochodzi do 600-800 s.n.m. W szybkim czytaniu jest to prędkość graniczna, którą możemy przekroczyć dopiero, gdy pozbędziemy się nawyku wokalizacji.

Czytając z wokalizacją, ścieżka przekazywania informacji z oczu do mózgu jest znacznie dłuższa, bo przechodzi przez kanał słuchowy. Szybkie czytanie bez wokalizacji pomija go, a informacje trafiają bezpośrednio z kanału wzrokowego do mózgu.

Jak w prosty sposób pozbyć się wokalizacji?

Jest kilka metod na eliminację wokalizacji. Techniki te możemy podzielić na: zakłócanie mechaniczne, czynności zakłócające w trakcie czytania oraz zakłócanie centralnego ośrodka mowy. Przetestuj różne metody i wybierz dla siebie najlepszą.

Wokalizacja – metoda mechaniczna

Polega ona na przyciśnięciu końca języka do zębów i podniebienia, przygryzienie czegoś zębami (np. długopisu) lub szczelnym zaciśnięciu warg. Niektórym pomaga też żucie gumy.

Wokalizacja – wykonywanie czynności zakłócających

W trakcie czytania, wymawiamy proste wierszyki, liczymy (duże cyfry), wymawiamy alfabet lub sylaby. Początkowo powoduje to znaczny spadek zrozumienia, jednak wraz z ćwiczeniami zrozumienie wraca.

Wokalizacja – zakłócanie centralnego ośrodka mowy

Polega to na wystukiwaniu rytmu w trakcie czytania tekstu. W metodzie tej również następuje radykalny spadek zrozumienia (nawet niemal do zera), ale efekty są świetne! Wystarczy trochę cierpliwości i konsekwencji w wykonywaniu ćwiczeń.

Rytm najlepiej wystukiwać jest prawą ręką, używając całego przedramienia, wg wzoru np.: 1–2 3–4 5 6 lub 1 2–3–4 5 6 7 8 (proste rytmy nie są skuteczne).

Możesz też pobrać darmowy plik MP3 z nagranym rytmem: Zakłócanie fonetyzacji 1

Eliminowanie nawyku wokalizacji – trzy szkoły szybkiego czytania,
trzy podejścia do sprawy...

Istnieją trzy szkoły szybkiego czytania, które różnie odnoszą się do potrzeby likwidacji nawyku wokalizowania. Jedna z nich, którą reprezentuje Tony Buzan uważa, że subwokalizacja jest naturalna i nie trzeba jej eliminować.

Druga z nich uczy, że należy wokalizować tylko słowa kluczowe w czytanym tekście, co podobno ułatwia zrozumienie.

Trzecia z nich, którą reprezentuje większość dzisiejszych trenerów szybkiego czytania, uważa, że wokalizacja jest zbędna i należy ją wyeliminować.

Do Ciebie należy decyzja, w jaki sposób będziesz czytać i którą szkołę wybierzesz. Zauważ tylko, że za czasów książek Buzana, rekord prędkości wynosił niecałe 4 tys. s.n.m., natomiast dzisiaj są to dziesiątki tysięcy s.n.m. Wnioski należą tylko do Ciebie...

PS.: Czy już zdałeś sobie sprawę, jak bardzo przydatna jest umiejętność szybkiego czytania? Jak by to było, gdybyś zamiast sześciu godzin, poświęcał zaledwie pół (lub mniej) na przeczytanie jednej książki?

Wszystko w Twoich rękach, stać Cię na to!